CARITAS POLSKA

Caritas - jedna z największych organizacji charytatywnych działających w Polsce, jak i na świecie. Nadzór nad nią pełni Konferencja Episkopatu Polski.
Proces centralizacji katolickiego ruchu dobroczynnego przypada na przełom XIX i XX wieku. Pierwszy Office central des institutiones charitables powstał w 1890 roku w Paryżu i był dziełem L. Levebre. Jego zadanie było skromne i polegało na utrzymywaniu kontaktu między poszczególnymi dziełami dobroczynnymi oraz popularyzację działalności charytatywnej w społeczeństwie. W Niemczech centralizacja poszła dalej. W 1897Lorenz Werthmann założył związek dzieł dobroczynnych pod nazwą Caritasverband. Siedzibą centrali stał się Fryburg Bryzgowijski. Za przykładem Niemiec poszła Austria, gdzie w 1900 roku stworzono Zentralstelle der katholischen Vereine fuer freiwillige Wohltaetigkeit. Z okazji kongresu eucharystycznego w Amsterdamie w 1924 roku powstał projekt utworzenia międzynarodowej organizacji charytatywnej pod nazwą Caritas Catholica. Zarząd tej organizacji ukonstytuował się na konferencji w Lucernie w 1926 roku, na siedzibę związku wybrano Bazyleę. Polskę reprezentował w nim Związek Poznański w osobach ks. Walentego Dymka i ks. Janiaka roku ks.
Na ziemiach polskich związki towarzystw dobroczynnych powstały również na przełomie stuleci: w 1895 roku we Lwowie powstał Związek Katolickich Towarzystw i Zakładów Dobroczynnych, który koordynował pracę stowarzyszeń św. Wincentego a'Paulo oraz innych towarzystw i dzieł charytatywnych. W 1907 roku ks. Stanisław Adamski wraz z ks. Piotrem Wawrzyniakiem zwołał w Poznaniu zebranie organizacyjne Związku Polsko-Katolickich Towarzystw Dobroczynnych. Poznański Związek Caritas wzorujący się w swej organizacji i formach pracy na niemieckim Caritasverband odegrał pionierska rolę w stosunku do inicjatyw, które po odrodzeniu Polski zostały podjęte we wszystkich diecezjach w Polsce. Na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych prawie we wszystkich diecezjach w Polsce powstały lokalne związki Caritas. W 1937 roku powstał projekt stworzenia centrali diecezjalnych związków, na przeszkodzie w realizacji tego projektu stanęła wojna.
Caritas Polska jest instytucją charytatywną Konferencji Episkopatu Polski. Została reaktywowana w 1989 roku. [1] Odwołuje się tradycji pracy charytatywnej Caritas sprzed 1950 roku. Posiada własną osobowość prawną i działa w oparciu o przepisy prawa kościelnego i państwowego. Caritas Polska koordynuje pracę 44 Caritas diecezjalnych i archidiecezjalnych w Polsce. Współpracuje na arenie międzynarodowej z Caritas Internationalis i Caritas Europa. Udziela pomocy doraźnej i długofalowej, materialnej i finansowej osobom bezrobotnym, bezdomnym, chorym, starszym, dzieciom z rodzin ubogich a także imigrantom i uchodźcom. Caritas udziela również pomocy humanitarnej ofiarom wojen, kataklizmów i nieszczęść naturalnych poza granicami Polski.
Początki działalności Caritas w Polsce to głównie dystrybucja darów materialnych otrzymywanych z zagranicy. Szybko jednak zmieniła swoją strategię i zajęła się udzielaniem pomocy charytatywnej dzięki środkom pozyskiwanym od ludzi dobrej woli i instytucji. Caritas utworzyła profesjonalne placówki opiekuńczo-wychowawcze: Stacje Opieki Caritas, ośrodki rehabilitacyjne, Zakłady Pielęgnacyjno-Opiekuńcze, Domy Pomocy Społecznej, Warsztaty Terapii Zajęciowej, Domy Samotnej Matki, kuchnie dla ubogich, świetlice dziennego pobytu dla dzieci i osób w podeszłym wieku, itp.
W ciągu 20 lat swego istnienia Caritas w Polsce przygotowała i wdrożyła kilka programów ukierunkowanych zarówno na pomoc krajową (organizacja zimowego i letniego wypoczynku dla dzieci z ubogich rodzin, Wigilijne Dzieło Pomocy Dzieciom, Jałmużna Wielkopostna, Kromka Chleba, Program Skrzydła) i zagraniczną (Adopcja na odległość).

Historia Caritas Diecezji tarnowskiej

Powstanie Caritas
Początki formalnego istnienia Caritas Diecezji Tarnowskiej sięgają końca okresu międzywojennego. 1 marca 1937 biskup Franciszek Lisowski erygował Związek Caritas Diecezji Tarnowskiej, zatwierdził jego statut i nadał mu osobowość prawną. Dyrektorem Związku został ks. Karol Pękala, sekretarzem Maria Dmochowska, Prezesem i zarazem Delegatem biskupim ks. Michał Rec. Do ukonstytuowanego Związku włączono wszystkie diecezjalne stowarzyszenia dobroczynne, a także ochronki, domy starców, szpitaliki, sierocińce i Dom Nieuleczalnie Chorych w Tarnowie.  Formy działania Związku wyrażały się w organizowaniu "Gwiazdki", "Święconki", "Zbiórki odzieży", "Dni chorych", "Zbiórki na ociemniałych", "Tygodni miłosierdzia". Jeszcze przed wojną Caritas uruchomiła szwalnię i "nasze stragany", zaczęła szkolić instruktorów charytatywnych i wydawała "Tygodnik miłosierdzia".

Caritas tarnowska podczas II wojny światowej
Okres II wojny światowej nie tylko nie przerwał działalności tarnowskiej Caritas, lecz, pomimo trudnych czasów okupacji, jeszcze bardziej ją zintensyfikował.
Kierowana przez ks. Karola Pękalę, Caritas tarnowska, oprócz zwykłej działalności, przeprowadziła cały szereg wielkich akcji charytatywnych. Najważniejsze z nich to:

  • Pomoc dla uciekinierów z Zachodu na Wschód podczas kampanii wrześniowej oraz dla cofających się oddziałów Polskiej Armii
  • Rozmieszczenie, przy pomocy parafii, 7.000 wysiedlonych przez Niemców z Wielkopolski, Pomorza i Śląska
  • Dożywianie więźniów politycznych w więzieniu w Tarnowie
  • Organizacja wyjazdów dzieci na wieś w okresie letnim
  • Prowadzenie kuchni i Szpitala epidemicznego w Tarnowie
  • Pomoc dla Żydów
  • Otoczenie opieką 32.000 mieszkańców diecezji wysiedlonych w 1944 z terenów frontowych
  • Stała pomoc dla przebywających w obozach pracy; dla rodzin i dzieci uwięzionych
  • Rozlokowanie na terenie diecezji 42.000 ludzi wysiedlonych z Warszawy po stłumieniu Powstania Warszawskiego

Ogólnie Związek Caritas Diecezji Tarnowskiej wydał w czasie II wojny światowej na pomoc dla potrzebujących 9.220.311 zł.

Działalność Caritas od 1945 do 1950r.

Po wojnie Caritas tarnowską kierował ks. Stanisław Wójtowicz, po odejściu ks. Karola Pękali na stanowisko Dyrektora Krajowej Centrali Caritas. Prezesem Związku Caritas pozostał ks. Michał Rec.

Priorytetowym zadaniem Caritas stała się pomoc rodzinom cierpiącym wielką biedę na skutek zniszczeń wojennych. Najważniejszymi działaniami, jakie wówczas podjęto były: Dożywianie, Opieka nad matką i dzieckiem, Pielęgnacja chorych, Zwalczanie żebractwa, Walka z alkoholizmem, Tzw. Akcja samarytańska, czyli pomoc w leczeniu, pomoc pielęgniarska, gromadzenie lekarstw i ziół, Rozdawanie darów z UNRA.
Caritas realizowała te działania przez udzielanie pomocy bezpośredniej, a także w zorganizowanych placówkach. Dla przykładu, już w 1946 roku Związek Caritas posiadał i prowadził: 94 ochronki i przedszkola, 19 Domów Starców, 12 Domów wychowawczych dla sierot, 8 internatów dla młodzieży szkolnej, 3 Domy noclegowe, 1 Dom dla nieuleczalnie chorych, 1 Dom Opieki Sług. W sumie w 138 ośrodkach stałą opieką było objętych 6.315 osób. Caritas prowadziła również 73 kuchnie wydając ok. 9.000 posiłków dziennie.

Potem zaczęły powstawać Domy Dziecka, Ośrodki Zdrowia i Ogniska Samarytańskie z aptekami i pomocą pielęgniarską. 28.03.1948 roku poświęcono i otwarto Dom Opiekuńczy Caritas w Tarnowie, przy ul. Legionów 22. Na ukończeniu były również przygotowania do otwarcia Zakładu dla Ociemniałych w Grybowie.
Warto pamiętać, że w pierwszych latach powojennych udało się stworzyć prawie w każdej parafii Oddział Caritas. Dzięki tym Oddziałom powrócono do wielu przedwojennych form i sposobów niesienia pomocy. Ten prężny rozwój Caritas został zahamowany przez działania władz komunistycznych.
 
III. Działalność charytatywna w okresie od 1950 do 1989 r.

23 stycznia 1950 r. władze komunistyczne narzuciły Caritas przymusowy zarząd, a jej majątek bezprawnie przejęły i przekazały tzw. Zrzeszeniu Katolików Świeckich "Caritas", współpracującemu z ówczesnym systemem totalitarnym.

Pomimo tej trudnej sytuacji, Caritas w Diecezji Tarnowskiej działała nadal, choć nie w formie zorganizowanej instytucji. Ks. Biskup Karol Pękala podjął ponownie szeroką akcję charytatywną w ramach duszpasterstwa ogólnego. Powołano do życia Rejonowe Opiekunki Charytatywne w celu koordynowania działalności dobroczynnej w terenie. Z inicjatywy duszpasterstwa charytatywnego wprowadzono w całej diecezji odwiedzanie chorych z sakramentami świętymi na pierwsze piątki miesiąca oraz zajęto się duszpasterstwem głuchoniemych w diecezji.

W ciągu całego okresu od 1950 do 1989 r. Caritas nie przestała nigdy działać, spiesząc z pomocą ludziom potrzebującym za pośrednictwem dekanatów i parafii. 8 grudnia 1989 r., po przemianach ustrojowych w Polsce i po 39 latach formalnego nieistnienia, Arcybiskup Jerzy Ablewicz, reaktywował Caritas Diecezji Tarnowskiej.

Najważniejsze wydarzenia z historii od 1989 r.

1989
-
8 grudnia Abp Jerzy Ablewicz reaktywował Caritas Diecezji Tarnowskiej. Pierwszym jej Dyrektorem został ks. dr Stanisław Budzik.
1990
- 25 marca Ks. Arcybiskup podpisał Statut Caritas Diecezji Tarnowskiej. Równocześnie zostało utworzonych 16 Okręgów Caritas.
W niemal 400 parafiach zostały utworzone Oddziały Caritas, w których pracuje kilka tysięcy wolontariuszy.
   (Historię Diecezjalnej Caritas zaczerpnięto z jej oficjalnej strony)

W marcu 2004 r. został powołany Parafialny Oddział Caritas przy parafii św. Feliksa w Niedzieliskach. Przewodniczącym Oddziału został ks. Ryszard Sorota, zastępca Przewodniczącego - Czesława Juszczyk,  Sekretarz - Stanisława Stachoń,  Skarbnik - Bogusława Klich, członkowie – Maria Wróbel, Zaleśna Danuta, Czesława Zdunek, Zofia Knapik, Maria Wróbel, Janina Kuczek.

Akt powołania Oddziału Caritas
przy parafii św. Feliksa w Niedzieliskach

Zarząd Diecezjalny Caritas Diecezji Tarnowskiej z siedzibą w Tarnowie ul. Legionów 30 zgodnie z art. 22 Statusu Caritas powołuje i zatwierdza skład Zarządu Oddziału Caritas przy parafii św. Feliksa w Niedzieliskach.
W skład Zarządu oddziału wchodzą:

  1. Przewodniczący: ks. Ryszard Sorota - proboszcz
  2. Zastępca Przewodniczącego: Czesława Juszczyk
  3. Sekretarz: Stanisława Stachoń
  4. Skarbnik: Bogusława Klich

W realizowaniu zadań Parafialny Oddział kieruje się Statutem Caritas Diecezji Tarnowskiej, w szczególności zapisem § 17 - § 28. Niech ofiarna posługa dobroczynna, podejmowana w duchu ewangelicznego przykazania miłości bliźniego oraz aktualnego nauczania Kościoła o miłosierdziu chrześcijańskim przyczynią się do przywracania nadziei ubogim w naszej wspólnocie parafialnej.

Dyrektor Caritas Diecezji Tarnowskiej
Ks. Antoni Mikrut
Tarnów 1 III 2004 r.

 Zadania Parafialnego Oddziału Caritas.

Zadaniem Parafialnego Oddziału jest: mobilizowanie całej wspólnoty parafialnej do praktykowania miłosierdzia i dążenie do tego, aby parafia stawała się wspólnotą eucharystyczno-charytatywną przez:

  1. zachęcanie wiernych do pełnienia uczynków miłosierdzia
  2. kultywowanie parafialnych i rodzinnych zwyczajów charytatywnych, takich jak: Tydzień Miłosierdzia, Dzień Chorego, Św. Mikołaja, Wigilia, Opłatek itp.
  3. uroczyste obchodzenie świąt związanych treściowo z miłosierdziem chrześcijańskim, a szczególnie Święta Miłosierdzia Bożego.
  4. stałe rozpoznawanie potrzeb i możliwości pomocy;
  5. przeprowadzanie zbiórek i przyjmowanie ofiar na działalność charytatywną;
  6. organizowanie i świadczenie konkretnej pomocy duchowej i materialnej osobom potrzebującym na terenie parafii;
  7. prowadzenie stałej formacji swoich członków;
  8. współpraca z pozostałymi grupami parafialnymi w dziele charytatywnym;
  9. współpraca z Zarządem Caritas.

Parafialne Oddziały Caritas współpracują z pozostałymi grupami parafialnymi w przedsięwzięciach charytatywnych i ukazują im możliwości działania na tym odcinku

         Parafialny Oddział Caritas przy parafii św. Feliksa w Niedzieliskach w ciągu kilku lat swojej działalności podjął wiele akcji, wspierając potrzebujących w parafii i finansując wiele przedsięwzięć. W ciągu tych kilku lat było to min.

  • pomoc dla osób indywidualnych i rodzin w potrzebie
  • przygotowanie paczek dla najuboższych z okazji świat Bożego Narodzenia i Wielkanocy
  • dofinansowanie podręczników szkolnych dla dzieci
  • pomoc finansowa dla uczestników pieszej pielgrzymki do Częstochowy
  • dofinansowanie wycieczek i pielgrzymek dla młodzieży, ministrantów i lektorów, dzieci z Grupy Misyjnej, scholi.
  • zakup podręczników szkolnych dla dzieci i katechizmów
  • organizowanie spotkań opłatkowych dla osób samotnych i starszych
  • dofinansowanie paczek z okazji św. Mikołaja

Dofinansowanie loterii misyjnej w parafii

  • organizowanie paczek dla dzieci z okazji Dnia Dziecka
  • rozprowadzanie darów z PEAD (Europejski Program Pomocy Żywnościowej dla najuboższej ludności UE)

Środki na pomoc Oddział Caritas zdobywa min. z indywidualnych ofiar, ofiary z puszki św. Antoniego, ofiary ze Środy Popielcowej, dochód ze sprzedaży baranków wielkanocnych i, świec Wigilijnego Dzieła Pomocy Dzieciom, ofiary zbierane w Tygodniu Miłosierdzia.
Aktualnie Parafialny Oddział Caritas przy parafii św. Feliksa w Niedzieliskach(stan na 2009 r.) liczy 6 osób. Przewodniczącym Oddziału jest ks. proboszcz Józef Masłoń. Członkowie: Maria Wróbel, Zaleśna Danuta, Czesława Zdunek, Janina Kuczek, Maria Zdunek.